Shrift o'lchami Rang Rasm

Аҳоли уй-жой фонди ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш ўртасидаги алоқалар

×

 2024-06-03 15:52:37    961

PDF yuklash
Chop etish


Аҳолини, уй-жой фонди ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш ўртасидаги алоқалар жуда аниқ кўринмайди. Бироқ, кўплаб мамлакатлар ушбу алоқаларни янада яхши интеграциясига эришиш ёки маълумотларни тўплаш фаолиятининг юқори самарадорлигига эришиш учун янги йўлларни излашда тобора кўпроқ иштирок этмоқда. Шу билан бирга, ушбу икки турдаги рўйхатга олишда бир қатор масалаларни кўриб чиқиш керак, уларнинг энг муҳими, турли хил кузатув бирликларидир. Қишлоқ хўжалигини рўйхатга олишнинг кузатув бирлиги фермер хўжалиги ҳисобланади, у қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг иқтисодий бирлиги ҳисобланади. Аҳолини рўйхатга олишнинг кузатув бирлиги эса уй хўжалиги ва унинг таркибига кирадиган шахслардир. Бироқ, кўплаб ривожланаётган мамлакатларда қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришининг асосий ҳажми уй хўжаликларида жамланган бўлиб, уй хўжаликлари ва фермер хўжаликлари ўзаро яқин алоқаларга эга бўлиб, кўпинча бевосита мувофиқ намоён бўлади. Ушбу икки турдаги рўйхатга олиш ўртасидаги алоқаларни ўрнатиш бундай мамлакатлар учун жуда муҳимдир.

Қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш жараёнида уй хўжаликлари ва хўжалик эгасининг оила аъзолари бўйича турли маълумотлар тўпланади. Бутунжаҳон қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш уй хўжаликлари миқдори, уй хўжалиги аъзоларининг демографик хусусиятлари ва иқтисодий фаолияти, шунингдек, уй хўжалиги аъзоларининг иши тўғрисидаги маълумотлар йиғилади. Қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш жараёнида олинган қишлоқ хўжалиги фаолияти ҳақидаги баъзи маълумотларни аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига нисбатан тўлиқроқ деб ҳисоблаш мумкин. Одатда, ҳар бир шахснинг иқтисодий фаолиятининг асосий тури қисқа ҳисобот даврида сўралади, бу эса, қишлоқ хўжалиги билан шуғулланадиган шахсларнинг мавсумий асосда ёки тўлиқсиз иш билан таъминланмаслигига олиб келиши мумкин. Бошқа томондан, аҳолини рўйхатга олиш қишлоқ хўжалигидаги бандлик ва қишлоқ хўжалиги аҳолиси ҳақида маълумот олиш имконини беради, бу эса қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш натижаларида мавжуд эмас. Чунки, у оʼз ичига фақат ферма эгалари боʼлган уй хоʼжаликларинигина олади. Қишлоқ хоʼжалиги маълумотларидан фойдаланувчиларга тоʼлиқ тасвирни бериш учун қишлоқ хоʼжалигини роʼйхатга олиш маълумотлари ҳам ва аҳолини роʼйхатга олиш маълумотлари ҳам бирдек зарур боʼлади.

Аҳолини ва уй-жой фондини роʼйхатга олишни режалаштиришда ушбу турдаги роʼйхатга олиш ва қишлоқ хоʼжалигини роʼйхатга олиш оʼртасидаги алоқани таъминлаш учун ҳар қандай имкониятни оʼрганиш керак. Ушбу алоқа турли шаклларга эга боʼлиши мумкин. Аҳолини ва уй-жой фондини роʼйхатга олишда ишлатиладиган таърифлар қишлоқ хоʼжалиги роʼйхатига киритилган таърифлар билан мос келиши керак, бу икки маълумот тоʼплами оʼртасида мазмунли таққослашни таъминлайди. Аҳолини ва уй-жой фондини роʼйхатга олиш қишлоқ хоʼжалигини роʼйхатга олиш учун, масалан, ҳудудларни роʼйхатга олиш участкаларига боʼлиш, қишлоқ хоʼжалигини роʼйхатга олиш учун асос тайёрлаши ёки тегишли ҳолларда намуна олиш учун асос сифатида фойдаланиши мумкин.

Р. Каримова Марғилон шаҳар 

Cтатистика бўлими бошлиғи.